“ تباركTebareke” sözcüğü, “üreme” ve “fazlalık” anlamındaki “ بركberk, بركة bereket” sözcüklerinin “ تفاعلtefâale” kalıbındaki bir türevidir. Sözcüğün kökü olan “berk”, “bereket” genellikle “hayırlı olan bir şeyin bolluğu” olarak ifade edilir.
Bu sözcüğün farklı formlarıyla bedevîlerce ilk kullanımı, “deve ve kuşların subaşlarına toplanması, birikmesi”, “havuza suyun dolması”, “deve sürüsü”, “yetişkin bir çocuğu olan kadının evlenmesi” ve “devenin bir yerde çöküp durması, orada kalıp beklemesi” anlamlarında kullanılmıştır.[1] Bu temel anlama göre, “tebareke” sözcüğü “bollaştıran, hayırlı ve güzel nimetleri bol bol veren” demek olmaktadır. Nitekim bizim “ne cömerttir” şeklinde yaptığımız çeviri de sözcüğün bu öz anlamını ifade etmektedir. Ne var ki, sözcük zaman içerisinde “mukaddes” anlamında kullanılır olmuş ve “tebareke” lâfızları Allah için “O, ne kutludur!” anlamıyla ifade edilir olmuştur. Ancak bize göre, sözcüğün yer aldığı ayetlerin içerdiği mesajlar dikkate alınarak öz anlamı ile kullanılması gerekmektedir.
“Tebareke” sözcüğünün türediği kök olan “berk” sözcüğü, türevleriyle birlikte Kur’an’da 31 kez yer almıştır. Konumuz olan “tebareke” sözcüğü ise Kur’an’da 9 ayette geçmektedir. Bu ayetlerin üçü [1, 10 ve 61. ayetler] bu surede olup diğerleri Mümin 64: Müminun 14: Mülk 1: A’râf 54: Zühruf 85: Rahman 78’dedir.
[1] (Lisanü’l-Arab; c:1, s:398)